نمونه های دو گونه اوکالیپتوس Eucalyptus stricklandii Maiden  وEucalyptus erythrocorys F. Muell که در منطقه شمال خوزستان کشت گردیده در اواسط اسفند 1382 جمع آوری و به روش تقطیر با آب (طرح کلونجر) اسانس گیری و سپس نمونه توسط دستگاههای کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) مورد تجزیه قرار گرفتند.ترکیبهای عمده در گونه E. strickandii Maiden  عبارتند از: 1,8-cineole (72.7 درصد)،  a-pinene (12.2 درصد) و terpin-1-o1 (2.8 درصد) و در گونه E. erythrocorys F. Muell  عبارتند از: 1,8-cineole (80 درصد)، a-pinene (5.7 درصد) و terpin-1-o1 (2.2 درصد) مورد شناسایی قرار گرفتند. درصد زیاد ترکیب 1,8cineole و مصرف زیاد این ترکیب در صنایع مختلف و توجیه اقتصادی آن جهت تولید انبوه دو گونه Eucalyptus congylocarpa Maiden و Eucalyptus salubris F.Muell امکان توسعه کشت این گونه را برای تولیدکنندگان فراهم خواهد کرد.در این مقاله نتایج شناسایی ترکیبهای اسانس دو گونهEucalyptus stricklandii Maiden  وEucalyptus erythrocorys F.Muell  پس از گذراندن دوره سازگاری ده ساله گزارش شده است.

پاسخ گیاهان به مقدار آب در دسترس برای تدوین برنامه های مربوط به مدیریت منابع آب و آبیاری از اهمیت زیادی برخوردار است. در این پژوهش، مقدار تبخیر و تعرق، ضریب گیاهی، عملکرد و کارایی مصرف آب در دو گونه اکالیپتوس (Eucalyptus flocktoniae (Maiden) Maiden, E. leucoxylon F. Muell) از طریق آزمایش های لایسیمتری و در شرایط سطوح مختلف تیمارهای رطوبتی (100، 70 و 40 درصد ظرفیت زراعی) بررسی شد. پژوهش در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه کاملا تصادفی و در سه تکرار در شرایط اقلیمی یزد انجام شد. نتایج نشان داد که در هر دو گونه با افزایش رطوبت خاک، مقدار تبخیر و تعرق افزایش یافت و بین سطوح مختلف اختلاف معنی داری مشاهده شد. نیاز آبی E. flocktoniae و E. leucoxylon در شرایط رطوبتی 100 درصد ظرفیت زراعی به ترتیب 1185 و 1617 میلی متر و ضریب گیاهی نیز به ترتیب 0.65 و 0.88 اندازه گیری شد. مقدار ماده خشک تولیدی در تمامی بخش های گیاه و مقدار کارایی مصرف آب در E. leucoxylon به طور معنی داری بیشتر از E. flocktoniae بود. کارایی مصرف آب در E. flocktoniae معادل 1.22 گرم بر لیتر و در E. leucoxylon معادل 1.41 گرم بر لیتر اندازه گیری شد. گرچه E. leucoxylon تندرشد تر بوده و برای عملکرد بیشتر به آب زیادتری نیاز دارد، با این وجود به دلیل به کارگیری سازوکارهای مناسب برای سازگاری در شرایط خشک و بهبود کارایی مصرف آب، برای جنگل کاری و تولید چوب در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک قابل توصیه است.

در این پژوهش برای بررسی اثر زمان برداشت بر کمیت و کیفیت اسانس برگ سه گونه اکالیپتوس به نام های  E. melliodora Cunn. ex Schauer و E. kingsmilli Maiden & Blakely و E. dundasii Maiden در مناطق گرمسیری شوشتر و دزفول، برگهای آنها در اواسط چهار فصل سال و طی دو سال متوالی (1385-1384) جمع آوری گردید. اسانس برگها به روش تقطیر با آب استخراج و با دستگاه های کروماتوگرافی گازی(GC)  و کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) مورد تجزیه و شناسایی قرار گرفت. بالاترین بازده اسانس E. melliodora در شوشتر، زمستان (3.9%-3.1%) و بهار (2.7%-2.6%) و در دزفول در فصل پاییز (2%-1.7%) بدست آمد. بیشترین مقدار -8،1 سینئول در اسانس گونه نامبرده نیز در در هر دو منطقه، زمستان و پاییز بود. بالاترین بازده اسانس E. kingsmilli شوشتر در زمستان (3.1%-2.8%) و دزفول در پاییز (3.2%-2.7%) مشاهده شد. بالاترین مقدار -8،1 سینئول نیز در شوشتر، پاییز و زمستان و در دزفول پاییز، بهار و زمستان بود. گونه E. dundasii در شوشتر بیشترین بازده اسانس را در زمستان (4.7%-2.8%) و در دزفول بیشترین بازده اسانس را در تابستان (0.9%) دارا بود. بیشترین مقدار 8،1 - سینئول در شوشتر در بهار و زمستان و در دزفول در بهار دیده شد. تغییراتی نیز در سایر ترکیب های عمده و جزئی اسانس هر سه گونه در فصول مختلف سال مشاهده شد. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق و برای دستیابی به کمیت و کیفیت قابل قبولی از اسانس اکالیپتوس به صورت هم زمان، کشت گونه E. melliodora در شوشتر و دزفول قابل توصیه است. بهترین فصل برداشت برگهایE. melliodora  به منظور اسانس گیری در شوشتر بهار و زمستان و در دزفول پاییز است. کشت گونهE. kingsmilli  نیز در دزفول بهتر از شوشتر است. بهترین فصل برداشت برگهای E. kingsmilli به منظور اسانس گیری در شوشتر بهار و پاییز و در دزفول پاییز است. کشت گونه E. dundasii نیز در شوشتر قابل توصیه است. مناسبترین زمان برداشت این گونه در شوشتر برای دستیابی به بالاترین بازده اسانس فصل زمستان و بالاترین کیفیت اسانس بهار است. کشت این گونه در دزفول با توجه به بازده و کیفیت پایین اسانس قابل توصیه نیست.

در این تحقیق برگهای پنج گونه اکالیپتوس به نامهای Eucalyptus microtheca F. Muell، E. gongylocarpa Blakely، E. gillii Meiden، E. woodwardi Maiden و F. Muell E. Salubris در فصل بهار، از دو نقطه در استان خوزستان (شوشتر و دزفول) جمع آوری شد و پس از خشک شدن در محیط آزمایشگاه، به روش تقطیر با آب، مورد اسانس گیری قرار گرفت. سپس ترکیب های تشکیل دهنده اسانس ها با استفاده از کروماتوگرافی گازی تجزیه ای (Analytical. GC) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) و محاسبه اندیس های بازداری، مورد شناسایی قرار گرفت. بازده اسانس E. microtheca برابر (0.43% و 0.37%)، E. gongylocarpa (2.37% و 1.78%)، E. gillii (3.5% و 3.95%)، E. woodwardi (1.18% و 1.13%) و E. salubris (2.05% و 1.02%) به ترتیب در نمونه های شوشتر و دزفول بود. در اسانس E. microtheca اجزای عمده 1، 8- سینئول (26.7% و 16.9%)، پارا- سیمن (14.8% و 20.4%)، و آلفا- پینن (12.5% و 12.0%) به ترتیب در نمونه های شوشتر و دزفول بودند. ترکیب های اصلی در اسانس E. gongylocarpa 1، 8- سینئول (66.6% و 78.6%) و آلفا- پینن (5.2% و 7.2%) در اسانس E. gillii 1، 8- سینئول (58.5% و 81.3%) و آلفا- پینن (13.9% و 11.0%)، در اسانس E. woodwardi 1، 8- سینئول (58.7% و 45.1%) و آلفا-پنین (23.1% و 21.4%) و در اسانس E. Salubris 1، 8- سینئول (62.0% و 71.0%) و آلفا- پینن (8.0% و 10.0%) به ترتیب در نمونه های شوشتر و دزفول بودند. تفاوت در میزان ترکیب های عمده نمونه های شوشتر و دزفول می تواند به دلیل برخی تفاوت های اقلیمی مثل تفاوت در بافت خاک و میزان آب در دسترس گیاه باشد.

کنه تارتن دولکه ای (Tetranychus urticae Koch) یکی از پلی فاژترین آفات شناخته شده محصولات کشاورزی دنیا به حساب می آید. با توجه به اثرهای نامطلوب استفاده از سموم شیمیایی نظیر بروز مقاومت در کنه های گیاهی، این تحقیق به منظور معرفی ترکیب های جایگزین کم خطر برای محیط زیست انجام شد. به همین منظور در پژوهش حاضر اثر دورکنندگی و دوام اسانس گیاهان Eucalyptus salmonophloia F. Muell و Eucalyptus kingsmillii (Mauden) Maiden & Blakely روی کنه های ماده بالغ تارتن دولکه ای در شرایط دمایی 27±0.5 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 50±5 درصد و طول دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی مورد بررسی قرار گرفت. اسانس ها به روش تقطیر با آب، توسط دستگاه کلونجر استخراج شدند. با توجه به فرمول شاخص دورکنندگی، مشخص شد که هر دو اسانس گیاهی E. salmonophloia و E. kingsmillii از 4 غلظت استفاده شده تنها در 2 غلظت دورکننده بوده و در 2 غلظت دیگر بی اثر می باشند، به طور کلی می توان نتیجه گرفت که اسانس دو گیاهE. salmonophloia  و E. kingsmillii در غلظت های مختلف از نظر دورکنندگی با یکدیگر اختلاف معنی داری ندارند. به هر حال، در آزمایش بررسی دوام سمیت تنفسی اسانس ها روی ماده بالغ کنه تارتن دولکه ای مشخص شد که اسانس حاصل از دو گیاه E. salmonophloia و E. kingsmillii با توجه به حدود اطمینان LT50 %95 با یکدیگر اختلاف معنی داری ندارند. بنابراین نتایج این پژوهش نشان داد که گونه های اکالیپتوس اثر دورکنندگی و دوام خوبی روی کنه تارتن دولکه ای دارند، اما تحقیقات بیشتری برای کاربردی کردن این ترکیب ها احساس می شود.

برگهای جوان پنج گونه از اکالیپتوسهای کاشته شده در ایران به نامهای علمی Eucalyptus stricklandii Maiden، E. brockwayii ، E. sargentii Maiden، E. lagiflorens F. Muell و E. kruseana F. Muell در فصل بهار از شهرستان شوشتر در استان خوزستان جمع آوری گردید. پس از خشک کردن در سایه، با استفاده از روش تقطیر با آب، اسانس آن در مدت زمان 90 دقیقه استخراج و بوسیله دستگاههای کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی مورد تجزیه و شناسایی قرار گرفت. هفده ترکیب در اسانس E. stricklandii شناسایی شد که عمده ترین ترکیبها، 8،1-سینئول (%71.2) و آلفا - پینن (%9.2) بودند. بیست و پنج ترکیب در اسانس E. brockwayii شناسایی شد که مهمترین ترکیبهای اسانس این گونه 8،1-سینئول (%17.8)، ایزوپنتیل ایزووالرات (%17.2)، آلفا-پینن (%14.0) ترانس پینوکاروئول (%12.0)، بتا-پینن (%7.5) و پارا-سیمن (%5.3) بودند. شانزده ترکیب اسانس E. sargentii را تشکیل می دادند که از بین آنها 8،1-سینئول (%56.7)، بتا - اودسمول (%6) و آلفا - پینن (%4.9) اجزای عمده بودند. پانزده ترکیب در اسانس E. largiflorens شناسایی شد که 8،1-سینئول (%41.3)، اسپاتولنول (%11.6) و ویردیفلورول (%7.0) مهمترین ترکیبها بودند. همچنین پانزده ترکیب در اسانس E. kruseana شناسایی شد که 8،1-سینئول (%63.3%) و آلفا - پینن (%15.9) بیشترین درصد را داشتند. نتایج نشان می دهد که 8،1- سینئول جز اصلی کلیه اسانسهای مورد مطالعه است. اما درصد نسبی آن در اسانس گونه E. stricklandii بیشتر است. بنابراین برگها و اسانس این گونه با توجه به استانداردهای تعریف شده برای اسانس گونه های اکالیپتوس در فارماکوپه ها، به منظور استفاده برای مصارف دارویی مناسبتر می باشد.

دوشیزه روشنی از اساطیر مانوی است که نور ربوده شده به دست دیوان را دوباره به سرزمین روشنایی بر می گرداند. در برگرداندن این نور، مهرایزد (روح زنده) با یاری زروان و مادر زندگی و برای نجات انسان نخستین که نور او ربوده شده، در دست دیوان اسیر گردیده و در دنیای تاریکی افتاده، در تکاپو هستند. آنها انسان نخستین را نجات داده، نور را به او برگردانده و او را به سرزمین روشنایی باز می آورند. رستم نیز در هفت خان برای نجات کاوس که نور چشم او بدست دیوان ربوده شده و در سرزمین تاریکی در دست دیوان اسیر است با راهنمایی زال و رودابه، و یاریگری رخش در تکاپوست. او با کشتن دیو سپید و بیرون آوردن جگرش، نور زندانی شده در جگر دیو را به چشم کاوس بر می گرداند. در پایان کاوس را نجات می دهد و او را به سرزمین ایران باز می آورد. هدف نویسنده بررسی تطبیقی این دو اسطوره مانوی و ایرانی است که در آن به سه نکته مهم دست یافته است: 1- کاوس از نمونه های نخستین انسان در شاهنامه است؛ 2- کارکرد رستم در برگرداندن نور بر گرفته از اساطیر مانوی است؛ 3- جگر دیو سپید، زندان نور است که با چکاندن خون آن به چشم کاوس، نور آزاد می شود و کاوس بینا می گردد.

در اساطیر ملل اسطوره ای جهانی دیده می شود که در این نوشته اسطوره دوشیزه - مادر نامیده شده است. این اسطوره گزارشگر تولد قهرمانی مذکر از مادری باکره است. بارداری مادر به شیوه ای غیرمعمول و با اراده یا دخالت خدایان آسمانی صورت می گیرد. دوشیزه - مادر و دوشیزه زاده، هر دو با طبیعت و مظاهر آن همچون زمین، آب و روییدنی ها ارتباط مستقیم دارند. به نظر می رسد ارتباط ارکان اسطوره با مظاهر طبیعت، بازمانده باور انسان عصر مادرشاهی به زایایی زن و زمین و تناسب باروری و زایش این دو بوده باشد. نیز نقش خدایان آسمانی در تولد قهرمان مذکر و فنای مادر در این واقعه، بیانی از گذر مرحله مادر شاهی و تمایل انسان برای انتساب خود به خدایان آسمانی است. مقاله حاضر ضمن گزارش این اسطوره در فرهنگ های مختلف، برای اثبات این فرضیه تلاش می کند که اسطوره مزبور روایت گر گذر از مرحله مادر شاهی به پدر سالاری و انتقال قدرت به مردان و گرایش به خدایان آسمانی است.

باکره بالغه رشیده ای که ازدواج نکرده باشد یا ازدواج کرده،‏ اما نزدیکی صورت نگرفته یا نزدیکی در دبر انجام شده یا اینکه بکارت دختر،‏ به غیرجماع،‏ قبل از بلوغ یا بعد از آن،‏ بنابر قولی،‏ از بین رفته باشد،‏ ولایت بر او،‏ در دو موضع «مالی» و «نکاح» قابل بحث و بررسی خواهد بود. فقهای امامیه و اهل سنت بر نفی ولایت،‏ در امور مالی باکره بالغه رشیده،‏ اتفاق نظر دارند. با این وجود،‏ در ارتباط با ولایت در نکاح باکره بالغه رشیده،‏ دارای اختلاف نظر می باشند. نظرات فقهاء در این باره،‏ به 5 دسته قابل تقسیم است: عدم ثبوت ولایت مطلقا؛ تشریک ولایت؛ ثبوت ولایت در نکاح دائم و عدم ثبوت در متعه؛ ثبوت ولایت در متعه و عدم ثبوت در نکاح دائم؛ ثبوت ولایت مطلقا. پژوهش حاضر،‏ با رویکردی انتقادی به ادله اقامه شده،‏ به تبیین و تحلیل دیدگاه های مطروح پیرامون ولایت در نکاح باکره رشیده در فقه و حقوق ایران می پردازد و در پایان،‏ نظر مختار که تشریک ولائی است،‏ تشریح می شود.